Crohn Hastalığında Düşük Tortulu Diyet

Crohn Hastalığında Düşük Tortulu Diyet

Crohn hastalığının çaresi yoktur. Ancak, tıbbi tedavi ve diyetteki değişiklikler remisyonu sağlayabilir. Crohn hastalığı, bağışıklık sistemi bozukluğudur ve sindirim sisteminde iltihaplanmaya neden olur. Crohn hastalığında genetik bileşen olduğu düşünülmektedir. Bunun anlamı, aile geçmişinde bu hastalık görülüyorsa kişide de Crohn hastalığının ortaya çıkma riski artış gösterir. Bu hastalıkta, vücudun neden kendi hücrelerine saldırdığı anlaşılamamaktadır. Crohn hastalığı karmaşık bir hastalıktır ve alevlenmelere ve belirtilere neden olmaktadır. Bu faktörler arasında bağırsaktaki bakterilerin değişmesi, yağ ile şeker bakımından zengin ancak meyve ve sebze bakımından fakir batı tarzı diyetler, genetik, hastalık ve çevresel etkenler bulunmaktadır.

Crohn Hastalığı Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Endişelenmeli miyim?

Crohn hastalığı sindirim sisteminde ve bağırsaklarda ciddi iltihaplanma olarak ortaya çıkar ve hastanın yaşam kalitesini etkiler.

Neye Dikkat Etmeliyim?

Bağırsaklarda oluşacak hasarın engellenmesi için erken teşhis önemlidir. Crohn belirtileri yaşıyorsanız ve ailenizde Crohn hastası varsa doktorunuzdan test yapmasını isteyin.

Hangi Doktora/Bölüme Gidilir?

Crohn hastalığı durumunda İç Hastalıkları (Dahiliye), Gastroenteroloji bölümlerine gidilir.

Düşük Tortulu Diyet Nedir?

Tortu, sindirimin ilk aşamaları bittikten sonra sindirim sisteminde kalan maddelerdir. Bu maddeler genellikle bolca lif içerir. Ancak vücut lifleri tam olarak sindiremez. Düşük tortulu diyet, sindirim sistemi üzerine mümkün olduğunca az yük bindirmeye çalışır ama bazı yiyecekler bağırsak kasılmalarını etkiler.

Düşük tortulu diyet, yiyeceklerin sindirim sisteminde geçirdiği süreyi uzatır. Daha yavaş sindirimin olması, vücudun ürettiği dışkıyı azaltır. Bu durumun, vücudun besin emilimini artırdığına inanılmaktadır. Düşük tortulu diyet, ishal yaşama olasılığını da azaltır.

Düşük Tortulu Diyet Ne Yapar?

Düşük tortulu diyette, her gün 10 – 15 gramdan daha az lif tüketilmelidir. İltihabi bağırsak hastalığı olmayan kişilerin ise günlük 25 – 38 gram arasında lif tüketmesi gerekir. Süt ürünlerinden ve bazı karbonhidrat türlerinden uzak durmanız gerekebilir. Bu yiyecekler karın kramplarına ve ishale neden olabilir.

Doktorunuz ya da diyetisyeniniz düşük tortulu diyet yapmanız gerektiğine karar verebilir. Bu diyeti uygulayan kişilerde C vitamini ve folik asit eksikliği görülebilir. Bu diyet, bağırsaklardaki bakterilerde de değişikliğe neden olabilir. Yenilen yemeğin türü ile miktarına, kişisel ihtiyaçlarla diyete ne kadar bağlı kalınacağı dikkate alınarak karar verilir.

Hangi Yiyecekleri Yemeliyim?

Düşük tortulu diyet için bazı genel kurallar vardır. Diyete vücudunuzun verdiği tepkilere göre bu kurallar değişebilir.

Yenilecekler Uzak Durulması Gereken Yiyecekler
Beyaz ekmek, beyaz pirinç, makarna ve kahvaltılık gevrekler gibi işlenmiş karbonhidratlar Bakliyatlar, kuruyemişler ve tohumlar
Meyve suları Çiğ sebze ve meyveler
Tavuk ve et suyu içeren çorbalar Mısır
Çiğ marul, salatalık, soğan ve kabak İşlenmemiş Hindistan cevizi
Sarı kabak, ıspanak, bal kabağı, patlıcan, bezelye, kuşkonmaz, pancar, havuç ve patates dâhil olmak üzere iyi pişmiş veya konserve kabuksuz ve tohumsuz sebzeler Ekmek, makarna gibi tam tahılların tamamı
Şeftali, muz, kavun, karpuz, nektarin, papaya, kayısı ve erik gibi çiğ meyveler Kuru meyveler
Kabuk veya tohum olmadığı sürece pişmiş yemekler İncir, kuru erik, ardıç meyvesi
İyi pişmiş et İşlenmiş et
Balık, yumurta ve kümes hayvanlarının eti Baharatlı yiyecekler ve soslar
Tereyağı, bitkisel yağlar ve margarin Kafein
Yoğurt, lor peyniri gibi süt ürünlerinden günde iki bardak Erik suyu ya da posalı meyve suları
Çikolata

Düşük tortulu yiyeceklerin iyi pişirilmesi gerekir. Kavurma, kızartma veya ızgara gibi pişirme yöntemleri yemeği kurutup sertleştireceğinden bu yöntemlerden uzak durulmalıdır. İyi pişirme yöntemleri arasında şunlar bulunur:

  • Buharda pişirme
  • Ağır ateşte pişirme
  • Buğulama
  • Haşlama
  • Mikrodalgada pişirme

Düşük tortulu diyet yaparken dışkının hacmini azaltırken kabızlıktan kaçınmak için bol su içmek gerekebilir. Uzun bir zaman remisyonda kaldığınızda doktorunuz diyetinize bol lif içeren gıdaları tekrar, yavaş yavaş ekleyebilir.

Düşük Tortulu Diyetler Üzerinde Yapılan Araştırmalar

Düşük tortulu diyeti destekleyen pek fazla araştırma bulunmamaktadır. Kısa süreli uygulanan sıvı diyetinin ve düşük tortulu diyetin Crohn hastalığının belirtilerini kontrol altına almakta etkili olduğunu destekleyen birkaç çalışma bulunmaktadır. Bu diyette sadece doktorunuzdan alabileceğiniz besin takviyeleri önemlidir. Bazı doktorlar akut belirtileri kontrol altına almak için düşük tortulu diyeti önerir. Bu diyet şu konularda etkilidir:

  • Besinlerin emilmesini geliştirir.
  • Yetersiz beslenen çocukların kilo almasını ve gelişmesini sağlar.
  • Belirtilerin remisyona girmesini sağlar.

Bu diyet, eliminasyon diyeti olarak da bilinir. Bu diyeti bir süre uyguladıktan sonra beslenme düzeninize çıkardığınız yiyecekleri tekrar yavaş bir şekilde ekleyebilirsiniz. Böylece sizin için sorun olan yiyecekleri bulup hayatınızdan tamamen çıkarabilirsiniz. Düşük yağ, düşük lif içeren eliminasyon diyetleri de benzer bir etki yaratır. Doktorunuzun tavsiyesiyle bu tür bir diyet de yapabilirsiniz.

Crohn, herkesi farklı şekilde etkileyen bir diyettir. Bu durum, tek bir tür diyet planı oluşturmayı zorlaştırır. Aslında, belirtiler zamanla değişebilir. Ancak bağırsaktaki bakteri miktarı üzerine yapılan araştırmalar, yüksek lifli sebze ağırlıklı diyetlerin iltihabi bağırsak hastalıklarını ve diğer sindirim rahatsızlıklarını önlemek için kullanılabileceğini göstermektedir.

Aklınızda Bulundurmanız Gereken Durumlar

Meyveler, sebzeler ve bakliyatlar önemli antioksidanları, bitkisel gıdaları, vitaminleri, mineralleri ve diğer besinleri içermektedir. Düşük tortu diyeti yeterli C vitamini, folik asit, kalsiyum, antioksidan ve bağırsaklardaki bakteriler için gereken besinleri sağlamadığından dengeli beslenmeye dikkat etmelisiniz. Tüm bu besinler, sağlığınız için gereklidir. Takviyeler, besin yetersizliklerini gidermek için gerekli olabilir.

İltihabi bağırsak hastalığından faydalanmak için kullanılabilecek pek çok diyet araştırılmıştır.  Bu diyetler arasında bitkisel ağırlıklı diyetler, eliminasyon diyetleri ve düşük yağlı, düşük lifli diyetler bulunmaktadır. Crohn hastalığı herkesi farklı etkilediğinden doktorlar tek bir tip diyet önermemektedirler. Kafanıza takılan soruları ve endişelendiğiniz durumları diyetisyene danışabilirsiniz. Kendinize özel bir diyet uygulamak için de diyetisyene danışmalısınız.

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...