Güneş Yanığı Belirtileri ve Tedavisi

Güneş YanığıGüneş yanığı, genellikle güneşten gelen ultraviyole ışınlarından dolayı cildin veya derinin tahrip olması durumudur. Ultraviyole ışınlarına çok fazla maruz kalmak deride kızarmalara ve ağrılara neden olarak derinin sertleşmesine ve soyulmasına yol açar.

Güneş yanığının şiddeti derinin türüne ve ultraviyole ışınlarına ne kadar süreyle maruz kalındığına bağlıdır. Güneş yanığının temel semptomları kırmızımsı, ağrılı ve sertleşen deri yüzeyidir. Semptomlar aniden görülmeyebilir ve 5 saate kadar uzayabilir.

Güneş Yanığı Belirtileri

Güneş yanığının belirtileri kişiden kişiye, derinin cinsine ve ultraviyole ışınlarına maruz kalma süresine göre değişiklik gösterir. Solgun ve beyaz ciltlerin koyu renkli ciltlere nazaran güneş yanığına uğrama ihtimali daha kuvvetlidir.

Güneş yanığının belirtileri şunlardır:

  • kızılımsı ve ağrılı deri yüzeyi (eritem)
  • deri normalden fazla sıcaktır ve gergindir
  • birkaç gün sonra deri pullanır ve soyulmaya başlar(özellikle ultraviyole ışınlarına maruz kaldıktan 7 gün sonra)

Koyu renkli deri de yeterli miktarda ultraviyole ışınına maruz kalırsa yanabilir. Fakat koyu renkli deri daha fazla melanin pigmenti içerdiği için soluk deriye göre güneş ışığını yanmaya uğramadan daha uzun süre tolere edebilir.

Güneş yanığının belirtileri her zaman aniden ortaya çıkmayabilir. Bu belirtileri genelde güneş ışınlarına maruz kaldıktan 3-5 saat sonra ortaya çıkar ve 12-24 saat arasında en kötü etkiyi gösterirler.

Şiddetli Güneş Yanığı
Şiddetli güneş yanması aşağıdakilere neden olabilir:

  • deride sertleşme
  • deride şişme(ödem)
  • üşüme
  • yüksek ateş (38 derece ve yukarısı)
  • genel bir halsizlik ve rahatsızlık hissi
  • Hızlı nabız ve nefes alma
  • Susuzluk hissi
  • Gözlerin ışığa hassas hale gelmesi


Aynı zamanda sıcak bitkinliğinin de semptomlarından olan aşağıdaki durumlar görülebilir:

  • sersemlik ve baş dönmesi
  • baş ağrısı
  • mide bulantısı

Güneş yanmasının şiddetli semptomları görüldüğünde, özellikle de geniş bir deri yüzeyinin yanması durumunda ve bu semptomlar çocuklarda ve bebeklerde görüldüğünde mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Güneş Yanmasının Nedenleri

Güneş yanmasının temel nedeni aşırı miktarda ultraviyole ışınlarına maruz kalmaktır.

1) Ultraviyole Işınları

Güneş 3 farklı ultraviyole ışını üretir. Bunlar:

UVA Işınları
Bu ışınlar UVB ışınlarından daha az etkilidir fakat derinin daha derin kısımlarına kadar etki edebilir. Deriye elastiklik kazandıran dokuları içeren orta tabakayı(dermis) tahrip eder. Uzun süre bu ışınlara maruz kalınırsa deri zamanından önce yaşlanır.

UVB Işınları
Bu ışınlar derinin en üst yüzeyi(epidermis) tarafından absorbe edilir. Epidermis güneş yanığıyla birlikte kızıllaşan ve şişen derinin ağrı yapmasına neden olan kimyasallar salgılar.

UVC Işınları
Bu ışınlar atmosfer tarafından filtre edilir ve bu bu radyasyon çeşidi için bir koruma mekanizmasına ihtiyaç duyulmaz.

Dolayısıyla güneş yanmasına neden olan 2 ultraviyole ışın çeşidi UVA ve UVB ışınlarıdır.UVA ve UVB ışınlarına maruz kalmak deri kanserine yakalanma riskini de artırır.

2) Diğer Nedenler

Güneş yanığına ayrıca solaryum ve fototerapi lambaları gibi ultraviyole ışığı üreten diğer kaynaklar da neden olabilir. Fototerapi lambaları genellikle yeni doğan çocuklarda görülen sarılık vakalarını tedavi etmek için kullanılır.

Kimler Güneş Yanması Riski Altındadır?

UV ışınlarına maruz kalan herkes güneş yanması tehlikesiyle karşı karşıyadır. Fakat deride ne kadar az melanin varsa deri UV ışınlarının etkisine karşı o kadar hassastır. Ayrıca şu kişiler Uv ışınlarının etkilerine karşı daha hassastırlar:

  • 6 yaşının altındaki ve 60 yaşının üzerindeki insanlar
  • Soluk ve beyaz tenli ve sarı saçlı insanlar
  • Yüksek rakımda yaşayanlarla, dağcılık ve kayak yapan insanlar
  • Açık ve yakıcı güneşli havada uzunca süre geçiren insanlar
  • Küçük çocuklar ve bebekler

Melanin
Melanin deri tarafından güneş ışığına maruz kalındığında üretilen bir pigmenttir. Melanin deriyi korumaya yardımcı olmak için güneş ışınlarındaki UV radyasyonunu absorbe eder. Bu da derinin koyulaşmasına neden olur ve UV ışınlarından zarar gördüğünün belirtisidir.

Açık tenli veya kırmızı saçlı ya da güneşte yeterince kalmamış insanlarda melanin miktarı azdır. Melanin ayrıca derinin kolayca yanmasını engeller fakat UV radyasyonunun diğer zararlı etkilerini engelleyemez.

Güneş Yanığı Tedavisi

Güneş yanığınız varsa derideki yaralı kısımları güneş ışığından koruyun ve güneş yanığı iyileşinceye kadar gölgede kalın. Birçok güneş yanığı aşağıdaki yollarla evde tedavi edilebilir.

1) Su

Deriyi bir sünger yardımıyla soğuk su kullanarak hafifçe ovun ya da soğuk bir duş alın. Yaralı kısma bir bezle soğuk baskı yapmak cildin de soğumasını sağlayacaktır.

Bol miktarda sıvı tüketmek hem vücudun soğuması için hem de terlemeyle kaybedilen suyu telafi etmek için gereklidir. Bu aynı zamanda dehidrasyonu (vücuttaki normal su miktarının azalmasından dolayı susama ve bayılma hissinin oluşması) da engeller. Alkol kullanımından da, alkol daha fazla dehidrasyona neden olacağı için kaçınmak gerekir.

2) Nemlendiriciler ve Kremler

Orta şiddetteki güneş yanmaları için eczanelerde bulunan nemlendirici losyonlar veya güneş kremleri kullanılabilir. Güneş kremleri derideki gerginlik hissini kaldırarak derinin nemlenmesini ve soğumasını sağlar.

  • Aloe vera içeren nemlendiriciler deriyi nemlendirerek kurumasını engeller ve daha fazla tahriş olmasının önüne geçer.
  • Kalamin losyonu da kaşınmayı ve ağrıyı engeller.
  • Kortizon ve antibiyotik kremleri de derideki yanma hissini azaltır.
3) Ağrı Kesiciler

Ağrı kesiciler de ağrıyı azaltarak yanma hissini azaltır.

  • Parasetemol ağrıyı azaltır ve ateş çıkmasını engeller.
  • Ibuprofen da iltihap engelleyici etki yapar.
  • NSAID da aynı şekilde ağrıyı, yanma hissini azaltır ve yüksek ateşi düşürür.
  • Aspirin 16 yaşından küçük çocuklara verilmemelidir.
4) Geleneksel Yöntemler
  • Yanık kısma domates suyu sürmek kızarıklığı azaltır.
  • Fındık losyonu yanık kısmı rahatlatıcı etki yapar.
  • Bir bardağa yarı yarıya su ve sirke koyulur ve bir havlu bu solüsyonla ıslatılır ve havlu yaralı kısımda 1 saat kadar tutulur.
  • Bir bardağa yarı yarıya karbonat ve su konularak hazırlanan solüsyon yaralara sürülür. Solüsyon kaşınmayı ve şişmeyi büyük ölçüde engeller.
  • 3-4 tane kayısı püre haline getirilip, yaralı kısma sürülür ve 15 dk kadar bekletilir daha sonra suyla yıkanır.
  • Pamuk bir bez magnezyum sütüyle ıslatılır ve yaralı kısımda kuruyuncaya kadar bekletilir. Bu yaranın soğumasnı sağlayacaktır.
  • Yanık yere soğuk suyla ıslatılmış bir pamuk bez konur ve 20 dk kadar tutulur. Daha sonra yanık kısmı tamamen kaplayacak şekilde çökelek peyniri sürülür ve nemli bez tekrar üzerine örtülür. Bezin nemli kalması önemlidir ve 2 saat kadar uygulanır. Bu uygulama ağrıyı büyük oranda engeller.

Güneş yanığı vakaları çok şiddetli ve ağrılı olursa mutlaka doktora görünmek gerekir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir