İdrar Yolu Enfeksiyonuna Dair Bilmeniz Gereken Her Şey

İdrar Yolu Enfeksiyonuna Dair Bilmeniz Gereken Her Şey

İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedir? İdrar yolu enfeksiyonu, mikroplardan kaynaklanan bir enfeksiyondur. İdrar yolu enfeksiyonlarının çoğuna bakteriler neden olsa da bazen mantarlar ve nadiren virüsler de bu enfeksiyona yol açabilir. İdrar yolu enfeksiyonu, üriner sistemin herhangi bir yerinde oluşabilir. Üriner sistemde böbrekler, üreterler, mesane ve idrar yolu bulunur. Çoğu idrar yolu enfeksiyonu, sadece alt üriner sistemde yani idrar yolunda ve mesanede olur. Ancak, idrar yolu enfeksiyonu üst üriner sistemde yani üreterlerde ve böbreklerde de olabilir. Üst üriner sistemde enfeksiyon, alt üriner sisteme göre daha nadiren görülse de üst üriner sistemde görülen enfeksiyon daha ciddidir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Endişelenmeli miyim?

İdrar yolu enfeksiyonları, insanlarda en yaygın görülen enfeksiyonlardandır. Görüldüğü yere göre ciddiyeti değişir.

Ne Yapmalıyım?

İdrar yolu enfeksiyonunuzun olduğundan şüpheleniyorsanız mümkün olduğunca hızlı bir şekilde doktorunuza başvurun. Basit bir muayene, kan ve idrar tahlili, sizi uzun süre yaşayacağınız bir dertten kurtarabilir.

Hangi Doktora/Bölüme Gidilir?

İdrar yolu enfeksiyonu için Üroloji, Kadın Hastalıkları Ve Doğum, Nefroloji (Böbrek Hastalıkları), İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümlerine gidilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonunun Belirtileri

İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri, üriner sistemin hangi kısımlarının etkilendiğine bağlıdır. Alt üriner sistemde oluşan enfeksiyonlar idrar yolunu ve mesaneyi etkiler.

Alt üriner sistemde enfeksiyonun belirtileri:
İdrarda yanma
Çok fazla idrar gelmemesine rağmen idrara çıkma sıklığının artması
İdrarda kan
İdrarın puslu olması
İdrarın kola ya da çay gibi görünmesi
İdrarın güçlü bir kokusunun olması
Kadınlarda pelvik bölgede ağrı
Erkeklerde rektal ağrı

!Üst üriner sistemde oluşan enfeksiyonlar böbrekleri etkiler. Bakteriler enfekte olan böbreklerden kana geçerse hayatı tehdit edebilir. Bu duruma ürosepsis denir ve tehlikeli olabilecek şekilde düşük tansiyona, şoka ve ölüme neden olabilir.

Üst üriner sistemde idrar yolu enfeksiyonunun belirtileri:
Sırtta ve böğürler de denilen yan kısımlarda ağrı ve hassasiyet
Titreme
Ateş
Bulantı
Kusma

Erkeklerde İdrar Yolu Enfeksiyonu

Erkeklerde üst üriner sistemde enfeksiyonun olması, kadınlardakine benzer. Erkeklerde alt üriner sistemde enfeksiyon olduğunda ise hem erkeklerde hem de kadınlarda görülen belirtilerin dışında rektal ağrı yaşanır.

Kadınlarda İdrar Yolu Enfeksiyonu

Alt üriner sistemde enfeksiyonu olan kadınlarda pelvik ağrı yaşanabilir. Bu belirtinin dışında hem erkeklerde hem de kadınlarda görülen yaygın belirtiler yaşanır. Üst üriner sistemde enfeksiyon belirtileri hem kadınlarda hem de erkeklerde benzerdir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Tedavisi

İdrar yolu enfeksiyonunun tedavisi, bu durumun nedenine bağlıdır. Doktorunuz, enfeksiyona hangi organizmanın neden olduğunu test sonuçlarından öğrenerek bir teşhis koyacaktır.

Çoğu vakada idrar yolu enfeksiyonunun nedeni bakterilerdir. İdrar yolu enfeksiyonuna bakteriler neden olduğunda hastalık antibiyotikle tedavi edilir.

Bazı durumlarda enfeksiyona virüsler ya da mantarlar neden olmuş olabilir. Viral idrar yolu enfeksiyonları antiviral denilen ilaçlarla tedavi edilir. Genellikle viral idrar yolu enfeksiyonunu tedavi etmek için Cidofovir denilen antiviral ilaç tercih edilir. Mantarların neden olduğu idrar yolu enfeksiyonu ise antifungal denilen ilaçlarla tedavi edilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu için Kullanılan Antibiyotikler

Bakteriyel idrar yolu enfeksiyonunu tedavi etmek için kullanılan antibiyotik formu, genellikle üriner sistemin hangi kısmının etkilendiğine bağlıdır. Alt üriner sistemde görülen idrar yolu enfeksiyonları ağızdan alınan antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Üst üriner sistemde görülen idrar yolu enfeksiyonları ise damardan alınan antibiyotiklerin kullanılmasını gerektirir. Bu antibiyotikler doğrudan damardan verilebilir.

Bazen, bakteriler antibiyotiklere karşı direnç geliştirebilirler. İdrar kültürünün sonucu, doktorunuzun enfeksiyona neden olan bakteri türüne karşı en etkili antibiyotik tedavisine karar vermesine yardımcı olabilir.

Bakteriyel idrar yolu enfeksiyonunda antibiyotik tedaviler dışındaki tedaviler incelenmektedir. Bir noktada, idrar yolu enfeksiyonlarının antibiyotik dışında tedavisi, vücutla bakterinin arasındaki etkileşimin kimyasının değiştirilmesi için hücre kimyasının kullanılmasıyla sağlanabilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu için Evde Uygulanabilecek Çözümler

İdrar yolu enfeksiyonunu iyileştirebilecek evde uygulayabileceğiniz bir çözüm bulunmamaktadır ancak ilaçların daha etkili olabilmesi için yapabileceğiniz bazı şeyler bulunur.

Yapacağınız bu şeyler, enfeksiyonun vücudunuzdan daha hızlı bir şekilde temizlenmesini sağlar. Kızılcık suyu ya da kızılcık, idrar yolu enfeksiyonu başladıktan sonra sizi tedavi etmez. Ancak, kızılcığın içindeki bir kimyasal, bakteriyel idrar yolu enfeksiyonuna neden olan bazı bakterilerin üriner sisteminize tutunmasını engelleyebilir. Bu şekilde ileride idrar yolu enfeksiyonu yaşamanın önüne geçebilirsiniz.

Tedavi Edilmeyen İdrar Yolu Enfeksiyonu

!İdrar yolu enfeksiyonunu ne kadar erken tedavi ederseniz o kadar iyi olur. İdrar yolu enfeksiyonu tedavi edilmediğinde daha da ciddileşerek ilerler. İdrar yolu enfeksiyonu, alt üriner sistemde olduğunda genellikle çok kolay bir şekilde tedavi edilir. Enfeksiyon üst üriner sisteme yayıldığında tedavi edilmesi zorlaşır ve kana bulaşarak sepsise yani kan zehirlenmesine neden olabilir. Bu durum ise hayatı tehdit edebilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonunun Teşhis Edilmesi

Belirtilerinize bakarak idrar yolu enfeksiyonunuz olduğundan şüphelendiyseniz doktorunuzla görüşün. Doktorunuz, belirtilerinizi gözden geçirip sizi muayene edecektir. İdrar yolu enfeksiyonu teşhisini doğrulamak için doktorunuzun idrarınızdaki mikropları incelemesi gerekir.

Doktorunuza verdiğiniz idrar örneğinin orta akım olması gerekir. Bu ifade, idrar örneğinin idrar başladığı andan itibaren değil idrar çıkmaya başladıktan sonra alınması anlamına gelir. İdrarın bu şekilde alınması cildinizdeki bakterilerin ya da mantarların alınmasını ve örneğin kontamine olmasını engellemek içindir. Doktorunuz orta akım idrar örneğini nasıl alacağınızı size anlatacaktır.

Örnek test edilirken doktorunuz idrarınızdaki akyuvar hücrelerine de bakar. Akyuvar hücreleri, enfeksiyona işaret edebilir. Doktorunuz, bakteriler ya da mantarlar için idrar kültürü de yapabilir. Kültür, enfeksiyonun nedeninin belirlenmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, doktorunuzun sizin için uygun tedaviyi seçmesine de yardımcı olacaktır.

Virüsten şüpheleniliyorsa, özel testlerin yapılması gerekebilir. Virüsler, idrar yolu enfeksiyonuna nadiren neden olsalar da organ nakli yapılan ya da bağışıklık sistemi zayıflayan kişilerde bu enfeksiyon türü görülebilir.

Üst Üriner Sistemde İdrar Yolu Enfeksiyonları

Doktorunuz üst üriner sisteminizde idrar yolu enfeksiyonu olduğundan şüpheleniyorsa idrar tahliline ek olarak tam kan sayımı ve kan kültürü isteyebilir. Kan kültürü, enfeksiyonun kanınıza yayılmadığının anlaşılması için yapılır.

Kendini Tekrarlayan İdrar Yolu Enfeksiyonları

Kendini tekrarlayan bir şekilde idrar yolu enfeksiyonu yaşıyorsanız doktorunuz üriner sisteminizde anormallik ya da bir tıkanıklık olduğunu kontrol etmek isteyecektir.

Bunun için şu testler istenebilir:

  • Karın bölgesinin incelenmesi için ultrason istenebilir. Ultrason, transdüser ses dalgaları göndererek üriner sistemdeki organların görüntülerinin ekrana yansıtılmasını sağlar.
  • İntravenöz piyelografide, vücudunuza boya enjekte edilir ve bu boya üriner sisteminizde ilerlerken karın bölgesinin röntgeni çekilir. Boya, röntgende üriner sistemde iz bırakır.
  • Sistoskopi, idrar yoluna küçük, ucunda kamera bulunan bir tüp sokularak mesanenin içinin görülmesini sağlar. Sistoskopi sırasında, doktorunuz mesane dokusundan küçük bir örnek alarak mesane iltihaplanması ya da kanser gibi rahatsızlıkların belirtilerinize neden olup olmadığını anlamaya çalışır.
  • Tomografi, üriner sistemin daha detaylı görüntülerinin elde edilmesi için kullanılır.

İdrar Yolu Enfeksiyonunun Nedenleri ve Risk Faktörleri

Mesanenin boşatılmasını azaltan ya da üriner sistemi tahriş eden her şey idrar yolu enfeksiyonuna neden olur. İdrar yolu enfeksiyonu riskini artıran pek çok faktör bulunur.

Bu faktörler arasında şunlar bulunur:
Yaş (Yaşı ilerleyen yetişkinler idrar yolu enfeksiyonuna daha kolay yakalanırlar.)
Ameliyattan sonra hareketin azalması ya da yatak istirahatinin uzaması
Böbrek taşı
Önceden idrar yolu enfeksiyonu geçirilmesi
İdrar yolu enfeksiyonunda prostatın büyümesi, böbrek taşı ve kanserin bazı türlerinin olması gibi tıkanıklıklar
Uzun süre sonda kullanılması (Sonda kullanımı, mesaneye bakterilerin daha kolay girmesine neden olur.)
İyi bir şekilde kontrol edilemeyen diyabet
Hamilelik
Doğumdan sonra üriner sistemdeki yapılarda anormalliklerin oluşması
Bağışıklık sisteminin zayıflaması

Erkekler için Diğer Risk Faktörleri

İdrar yolu enfeksiyonları için erkeklerde görülen risk faktörlerinin çoğu kadınlardakiyle aynıdır. Ancak, prostatın büyümesi erkeklere özgü bir risk faktörüdür.

Kadınlar için Diğer Risk Faktörleri

Kadınlar için başka risk faktörleri de bulunur. Kadınlarda idrar yolu enfeksiyonuna neden olduğuna inanılan tuvalet sonrasında temizliğe yeterince dikkat edilmemesi gibi bazı faktörlerin o kadar önemli olmadığı ortaya çıktı. Yakın zamanda yapılan çalışmalar, önceden inanıldığı gibi kadınlarda arkadan öne doğru temizlenmenin idrar yolu enfeksiyonuna neden olmadığını gösterdi.

Hayat Tarzında Yapılacak Değişiklikler

Bazı durumlarda hayat tarzında yapılacak değişiklikler bu risk faktörlerini azaltabilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonunun Önlenmesi

İdrar yolu enfeksiyonunu önlemek için herkes şu adımları atabilir:

  • Günde 6 – 8 bardak su için.
  • İdrarınızı uzun süre boyunca tutmayın.
  • İdrar kaçırma ya da mesanenizi boşaltma gibi sorunlarınız varsa doktorunuzla konuşun.

İdrar yolu enfeksiyonu, kadınlarda erkeklere göre 8 kat daha sık görülür. Yani idrar yolu enfeksiyonu geçiren her 8 kadına karşılık, sadece 1 erkek bu sorunu yaşar.

Bazı adımlar, kadınlarda idrar yolu enfeksiyonunun önlenmesini sağlayabilir. Postmenopozal kadınlarda doktorun önerdiği şekilde topikal östrojen kullanılması idrar yolu enfeksiyonunu önlemek için bir fark oluşturabilir. Doktorunuz, cinsel ilişkinin yaşadığınız idrar yolu enfeksiyonuyla bir bağlantısı olduğunu düşünüyorsa cinsel ilişkiden sonra kullanmanız için önleyici ya da uzun süreli antibiyotikler verebilir. Bazı çalışmalar, önleyici antibiyotiklerin uzun süre kullanımının yetişkinlerde idrar yolu enfeksiyonu riskini azalttığını göstermektedir.

Günlük olarak kızılcık takviyesi ya da lactobacillus gibi vajinal probiyotikleri kullanmanın idrar yolu enfeksiyonunu önlemeye yardımı dokunabilir. Bazı çalışmalar, probiyotik vajinal takviyelerin idrar yolu enfeksiyonunun yaşanma ve tekrarlanma olasılığını vajinadaki bakterileri değiştirerek sağladığını iddia etmektedir.

Sizin için uygun olan önleme yöntemini doktorunuzla konuştuğunuzdan emin olun.

Kronik İdrar Yolu Enfeksiyonları

İdrar yolu enfeksiyonlarının çoğu tedaviyle düzelir. Kronik idrar yolu enfeksiyonu ise tedaviyle düzelmez ya da sürekli kendini tekrarlar. Sürekli tekrar eden idrar yolu enfeksiyonları kadınlar arasında yaygın olarak görülür.

Kendini tekrar eden idrar yolu enfeksiyonlarının birçoğunda aynı tür bakteriden dolayı tekrar enfeksiyon kapılır. Ancak bu tekrarlama vakalarının illa aynı tür bakteriden kaynaklanması gerekmez. Üriner sistemin yapısında bir anormallik de idrar yolu enfeksiyonunun yaşanma sıklığını artırabilir.

Hamilelik Sırasında İdrar Yolu Enfeksiyonu Yaşanması

Hamile olup idrar yolu enfeksiyonu yaşayan kadınların bir an önce doktorlarıyla görüşmeleri gerekir. Hamilelikte idrar yolu enfeksiyonu yaşanması yüksek tansiyona ve erken doğuma yol açabilir. Hamilelik sırasında idrar yolu enfeksiyonu yaşandığında enfeksiyonun böbreklere yayılma ihtimali daha yüksektir. Daha fazla bilgi için tıklayın

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...