Kan Gazı Testi Nedir? Hangi Durumlarda İstenir?

Kan Gazı Testi Nedir? Hangi Durumlarda İstenir?

Kan gazı testi, kandaki oksijen ve karbon dioksit miktarını ölçer. Ayrıca kanın pH değerini veya ne kadar asidik olduğunu belirlemek için de kullanılabilir. Test genellikle kan gazı analizi veya arteriyel kan gazı testi olarak bilinir. Alyuvar hücreleri, vücudunuzdaki oksijen ve karbondioksiti taşır. Bunlar kan gazı olarak bilinir. Kan akciğerlerinizden geçerken oksijen kanın içine, karbondioksit ise kandan akciğerlere geçer. Kan gazı testi, akciğerlerin kandaki oksijeni kana ne kadar iyi geçirdiğini ve karbondioksitin kandan ne kadar iyi alınabildiğini belirleyebilir.

Kan Gazı Testi Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Neden Önemlidir?

Kanınızın oksijen, karbondioksit ve pH düzeylerindeki dengesizlikler, bazı tıbbi durumların varlığını gösterebilir.

Kan Gazları Testi Ne Anlatır?

Bir kan gazları testi ayrıca kanın ne kadar asidik olduğunu belirler. Bu test sayesinde akciğer ve böbreklerle ilgili bazı sağlık bilgilerine erişilebilir.

Hangi Doktora/Bölüme Gidilir?

Kan hastalıkları için Hematoloji bölümüne gidilir.

Kan Gazı Testi Hangi Hastalıkları Gösterir?

Bazı tıbbi durumlar:
Böbrek yetmezliği
Kalp yetmezliği
Kontrol altına alınmamış diyabet
Kanama
Kimyasal zehirlenme
Aşırı dozda ilaç kullanımı
Şok

Bu koşullardan herhangi birinin belirtilerini gösteriyorsanız doktorunuz kan gazı testi isteyebilir. Test, atardamardan az miktarda kan alınmasını gerektirir. Kan alımının yapılması güvenli ve basit bir işlem olup sadece birkaç dakika sürer.

Kan Gazı Testi Neden Yapılır?

Kan gazı testi vücudunuzdaki oksijen ve karbondioksit seviyelerinin kesin bir şekilde ölçülmesini sağlar. Bu test, doktorunuzun akciğerlerinizin ve böbreklerinizin ne kadar iyi çalıştığını belirlemesine yardımcı olabilir.

Kan gazı testi, akut hastaların tedavisinin nasıl idare edileceğinin belirlenmesi için en çok hastanelerde kullanılan bir testtir. Birinci basamak tedavilerde bu testin pek bir işlevi olmasa da solunum fonksiyon laboratuvarında veya klinikte kullanılabilir. Oksijen, karbondioksit veya pH dengesizliği belirtileri gösteriyorsanız, doktorunuz kan gazı testi isteyebilir.

Belirtileriniz arasında şunlar bulunur:
Nefes darlığı
Nefes almada zorluk
Kafa karışıklığı
Mide bulantısı

Bu belirtiler, astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi bazı hastalıkların belirtisi olabilir.

Şu durumlardan herhangi birini yaşadığınızdan şüpheleniyorsanız doktorunuz kan gazı testi isteyebilirler:
Akciğer hastalığı
Böbrek hastalığı
Metabolik hastalık
Nefes almayı etkileyen baş veya boyun yaralanmaları

pH ve kan gazı seviyelerinizdeki dengesizliklerin tanımlanması, doktorunuzun akciğer ve böbrek hastalıkları gibi belirli durumlarda tedaviyi takip etmesine yardımcı olabilir.

Kan gazı testi, kan şekeri düzeylerini kontrol etmek için yapılan kan şekeri testi veya böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek için yapılan kreatinin kan testi gibi testlerle birlikte yapılabilir.

Kan Gazı Testinin Riskleri Nelerdir?

Kan gazı testi için çok fazla kanın alınması gerekmediğinden, bu işlem düşük riskli olarak kabul edilir. Ancak, beklenenden daha fazla kanamaya neden olabilecek bir hastalığınız varsa mutlaka doktorunuza haber vermeniz gerekir. Aynı zamanda kanamayı etkileyebilecek kan inceltici gibi ilaçlar kullanıyorsanız bu konuda doktorunuzu bilgilendirmelisiniz.

Kan gazı testi ile ilişkili olabilecek muhtemel yan etkiler şunlardır:
Ponksiyon bölgesinde kanama veya morarma
Bayılacak gibi hissetmek
Cilt altında kan birikmesi
Ponksiyon bölgesinde enfeksiyon

Beklenmedik veya uzun süreli yan etkilerle karşılaşırsanız doktorunuza haber verin.

Kan Gazı Testi Nasıl Yapılır?

Kan gazı testi, küçük bir kan örneğinin alınmasını gerektirir. Hastanede kalıyorsanız el bileğinizdeki, kolunuzdaki veya kasıklarınızdaki bir atardamardan veya daha önceden açılmış bir damar yolundan kan alınabilir. Kan gazının örneği, damardan veya önceden açılmış bir damar yolundan ayaktan da alınabilir.

Flebotomist olarak adlandırılan kan alma uzmanı, önce enjeksiyon bölgesini bir antiseptik ile sterilize edecektir. Atardamar bulduğunda, teknisyen atardamarın içine bir iğne sokacak ve kanı alacaktır. İğne içeri girdiğinde hafif bir batma hissedebilirsiniz fakat testin kendisi acı verici değildir. İğne çıkarıldıktan sonra teknisyen iğnenin deldiği yere bandaj yapacaktır.

Kan örneği daha sonra taşınabilir bir makineyle veya laboratuvarda analiz edilecektir. Doğru bir test sonucu elde etmek için alınan örneğin 10 dakika içerisinde analiz edilmesi gerekir.

Kan Gazı Testinin Sonuçlarını Yorumlama

Kan gazı testinin sonuçları, doktorunuzun çeşitli hastalıkları teşhis etmesine veya akciğer hastalıkları gibi bazı hastalıklar için tedavinin ne kadar etkili olduğunun belirlenmesine yardımcı olabilir. Aynı zamanda vücudunuzun oluşan dengesizliği düzeltip düzeltemediğini gösterir. Diğer değerlerin düzeltilmesine neden olacak bazı değerlerdeki dengesizliklerin düzeltilmesinden dolayı sonucu yorumlayan kişinin kan gazı değerlerinin yorumlanmasında deneyim sahibi, eğitimli bir sağlık uzmanı olması şarttır.

Kan gazı testleri şunları ölçer:

  • Atardamarlardaki kanın pH’ı, kandaki hidrojen iyonlarının miktarını ölçer. 7.0’dan daha düşük pH asidik değer ve 7.0’dan daha büyük pH ise bazik veya alkalin değerdir. Kanın pH’ının daha düşük olması, kanınızın daha asidik olduğunu ve daha yüksek karbondioksit seviyelerine sahip olduğunuzu gösterebilir. Kandaki pH değerinin yüksek olması, kanınızın daha bazik olduğunu ve daha yüksek bikarbonat seviyesine sahip olduğunuzu gösterebilir.
  • Bikarbonat, kanın pH’ının asidik veya çok bazik hâle gelmesini önleyen bir kimyasaldır.
  • Kısmi oksijen basıncı, kanda çözünen oksijen basıncının bir ölçüsüdür. Oksijenin akciğerlerden kana ne kadar geçtiğini belirler.
  • Kısmi karbon dioksit basıncı, kanda çözünmüş karbon dioksit basıncının bir ölçüsüdür. Karbondioksitin vücuttan ne kadar iyi atıldığını belirler.
  • Oksijen doygunluğu, alyuvar hücrelerinde hemoglobin tarafından taşınan oksijen miktarının bir ölçüsüdür.
Genel olarak, normal değerler şunlardır:
Atardamardaki kanın pH’ı: 7.38 ila 7.42
Bikarbonat: Litre başına 22 ila 28 miliekivalan
Kısmi oksijen basıncı: 75 ila 100 mmHg
Kısmi karbon dioksit basıncı: 38 ila 42 mmHg
Oksijen doygunluğu: %94 ila %100

Deniz seviyesinin üstünde yaşıyorsanız kandaki oksijen düzeyiniz daha düşük olabilir. Normal değerler, toplardamarlardan veya kılcal damarlardan alınan örneklere göre biraz farklı bir referans aralığına sahip olacaktır.

Anormal sonuçlar, tabloda belirtilen bazı sağlık sorunlarının işaretçisi olabilir:

Kandaki pH Bikarbonat Kısmi Karbondioksit Basıncı Koşul Yaygın Görülen Sebepler
7.4’ten küçük Düşük Düşük Metabolik asidoz Böbrek yetmezliği, şok, diyabetik ketoasidoz
7.4’ten büyük Yüksek Yüksek Metabolik alkaloz Kronik kusma, kandaki potasyum düşük olması
7.4’ten küçük Yüksek Yüksek Solunumsal asidoz Zatürre veya KOAH gibi akciğer hastalıkları
7.4’ten büyük Düşük Düşük Solunumsal alkaloz Çok hızlı nefes almak, ağrı veya endişe
Normal ve anormal aralıklar, kan örneklerini analiz etmek için farklı ölçümler veya yöntemler kullanıldığından laboratuvara bağlı olarak değişebilir. Test sonuçlarınızı daha ayrıntılı bir şekilde konuşmak için daima doktorunuzla görüşmelisiniz. Daha fazla test yapılmasına veya tedaviye ihtiyacınız varsa doktorunuz test sonuçlarınızı inceleyerek size bu durumları söyleyebilecektir.

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...