Kan Gruplarının Belirlenmesi

Kan Gruplarının Belirlenmesi

Kan gruplarının belirlenmesi, kişinin kan grubunu belirleyen testtir. Kan nakline ihtiyacınız varsa ya da kan bağışı yapacaksanız bu testin yapılması gerekir. Tüm kan tipleri birbirlerine uyumlu değildir. Bu nedenle kan grubunuzu bilmeniz önemlidir. Kan grubunuzla uyumlu olmayan kanın size verilmesi tehlikeli bir bağışıklık tepkisini tetikleyebilir.

Kan Gruplarının Belirlenmesi Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Neden Önemlidir?

Kan nakli nadir olsa da hayati tehlike taşıyacak sonuçlar doğurabilir. Bu yüzden nakledilecek kanın uyumlu olması çok önemlidir.

Neye Dikkat Etmeliyim?

Kan nakli sonrasında kendinize dikkat edin ve yolunda olmayan bir şeyler hissederseniz doktorunuzu arayın.

Hangi Doktora/Bölüme Gidilir?

Kan ile ilgili sıkıntılar için İç Hastalıkları (Dahiliye), Hematoloji bölümlerine gidilir.

Kan Grupları

Kan grubunuz, alyuvar hücrelerinin yüzeyinde ne tür antijenlerin olduğuna göre belirlenir. Antijenler, vücudunuzun kendi hücreleriyle yabancı ve potansiyel olarak tehlikeli olanlar arasında ayrım yapılmasına yardımcı olan maddelerdir. Vücudunuz, hücrenin yabancı olduğunu düşünüyorsa onu yok etmek için harekete geçecektir.

ABO kan grubu sistemi, kanı 4 kategoriden birine sokar:

Kan Tipi Antjen Durumu
A Tipi:  A antijeni bulunur.
B Tipi:  B antijeni bulunur.
AB Tipi: Hem A hem de B antijeni bulunur.
O Tipi: Ne A, ne de B antijeni bulunmaz.

Eğer sahip olmadığınız antijenler kanınıza girerse vücudunuz bunlara karşı antikor oluşturacaktır. Ancak, bazı kişiler kan grupları aynı olmasa da diğer kan gruplarını herhangi bir komplikasyon yaşamadan vücutlarına alabilirler. Bu kanda vücudun yabancı algıladığı antijenler olmadığı sürece vücut saldırmayacaktır.

Yani kan bağışları şu şekilde gerçekleşir:
O Tipi: O tipi kan grubu olan kişiler herkese kan bağışlayabilirler çünkü kanlarında herhangi bir antijen bulunmaz. Ancak, sadece O tipi kan grubuna sahip kişilerden kan alabilirler çünkü diğer antijenleri vücut yabancı olarak görür.
A Tipi: A tipi kan grubu olan kişiler, kan grubu A ve AB olan kişilere kan bağışında bulunabilirler. Kan grubu A olan kişiler sadece A ve O kan gruplarından kan alabilirler.
B Tipi: B tipi kan grubu olan kişiler, kan grubu B ve AB olan kişilere kan bağışında bulunabilirler. Kan grubu B olan kişiler sadece B ve O kan gruplarından kan alabilirler.
AB Tipi: AB tipi kan grubu olan kişiler sadece kan grubu AB olan kişilere kan bağışında bulunabilir ve sadece bu kişilerden kan alabilirler.
Kan grupları RH faktörüne bakılarak da sınıflandırılır:
Rh-pozitif:  Rh-pozitif olan kişilerin kanlarında alyuvar hücrelerinin yüzeyinde Rh antijenleri bulunur. Rh-pozitif kişiler Rh-pozitif ya da Rh-negatif kişilerden kan alabilirler.
Rh-negatif:  Rh-negatif olan kişilerin kanlarında alyuvar hücrelerinin yüzeyinde Rh antijenleri bulunmaz. Rh-negatif olan kişiler sadece Rh-negatif kan grubu olan kişilerden kan alabilirler.

ABO ve Rh sınıflandırılması birleştiğinde kan grubunuz ortaya çıkar. O-pozitif, O-negatif, A-pozitif, A-negatif, B-pozitif, B-negatif, AB-pozitif ve AB-negatif olmak üzere 8 olası tür bulunur. O-negatif evrensel olarak donör kabul edilse de yapılan yeni araştırmalar ek antikorların bazen olduğunu ve nakil sırasında ciddi reaksiyonlara yol açabileceğini göstermektedir.

Avusturyalı Karl Landsteiner kan gruplarını 1901 yılında keşfetmiştir. Bundan önce kan nakli riskli ve ölümcül olarak görülürdü. Landsteiner bu süreci daha güvenli hale getirerek çalışmalarından dolayı Nobel Ödülü’ne layık görüldü.

Kan Grubu Neden Belirlenmelidir?

Kan grubunun belirlenmesi, kan naklinden önce ya da kan bağışından önce kişinin kan grubunu sınıflandırmak için yapılır. Kan grubunun belirlenmesi, ameliyat sırasında ya da yaralanmadan sonra doğru kanın verilmesini sağlamanın hızlı ve kolay bir yoludur. Uyumsuz kan verilmesi kanın pıhtılaşmasına ve ölümcül olabilecek aglütinasyona neden olabilir.

Kan grubunun belirlenmesi özellikle hamile kadınlar için oldukça önemlidir. Anne Rh-negatif, baba Rh-pozitif ise çocuk büyük ihtimalle Rh-pozitif olur. Bu durumda annenin RhoGAM adlı ilacı kullanması gerekir. Bu ilaç, hamilelik sırasında sıklıkla karşılaşılabilecek bir durum olan vücuda kanın karıştığı durumlarda kan hücrelerine saldırabilen antikorların ulaşmasını engeller.

Kan Grubunun Belirlenmesinde Görülen Riskler

Kan grubunun belirlenebilmesi için kanınızın alınması gerekir. Kanınızın alınması, çok az risk barındırır.

!Bu riskler:
Cilt altında kanama (hematom)
Bayılma ya da baş dönmesi hissi
İğnenin batırıldığı yerde enfeksiyon
Aşırı kanama

Kan Grubu Belirleme Testine Nasıl Hazırlanılır?

Kan grubunun belirlenmesi için herhangi bir ön hazırlığa gerek yoktur. Test sırasında baygın hissedebileceğinizi düşünüyorsanız sizi sonrasında eve götürmesi için yanınızda birini getirin.

Kan Grubunun Belirlenmesi Nasıl Yapılır?

Kan alımı hastanede ya da laboratuvarda yapılabilir. Enfeksiyondan korunmak için cildiniz önceden antiseptik ile temizlenir. Hemşire ya da teknisyen damarlarınızı daha görünür hale getirmek için kolunuzun etrafına bir bant geçirir. Kolunuzdan ya da elinizden kan örneği almak için iğne kullanılır. Çekme işleminden sonra iğnenin batırıldığı yerin üzerine gazlı bez ya da bandaj yerleştirilir.

Kan grubunun belirlenmesi için laboratuvar teknisyeni kan örneğinizi A ve B kan tiplerine saldıran antikorlarla karıştırır. Örneğin, kan hücreleriniz A tipi kana karşı antikorlarla karıştırıldığında pıhtılaşmaya başlarsa B tipi kanınız vardır. Kan örneğiniz sonrasında Rh-serumu ile karıştırılır. Kan hücrelerinizde anti-Rh serumuna karşılık pıhtılaşma görülürse kanınız Rh-pozitiftir.

Kan Grubu Belirlendikten Sonra

Kan grubunuz birkaç dakika içinde belirlenebilir. Kan grubunuzu öğrendikten sonra kan bağışı yapabilir ve uyumlu kan gruplarındaki donörlerden kan alıp nakil işlemini gerçekleştirebilirsiniz.

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...