Karyotipleme (Kromozom Özelliklerinin Belirlenmesi)

Karyotipleme (Kromozom Özelliklerinin Belirlenmesi)

Karyotipleme, doktorunuzun kromozom setinizi incelemesini sağlayan bir laboratuvar işlemidir. Karyotip, incelenen kromozomların gerçek toplamı anlamına da gelir. Karyotipleme ile incelenen kromozomlar, doktorunuzun kromozomlarda anormalliklerin ya da yapısal sorunların olup olmadığına karar vermesini sağlar. Kromozomlar vücuttaki her hücrede bulunur. Ailenizden miras kalan genetik materyali içerirler. DNA’dan oluşurlar ve kişinin gelişimini belirlerler.

Karyotipleme Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Karyotipleme Nedir?

Karyotipleme, doktorunuzun kromozom setinizi incelemesini sağlayan bir laboratuvar işlemidir. Karyotip, incelenen kromozomların gerçek toplamı anlamına da gelir.

Ne İçin Yapılır?

Karyotipleme, çeşitli genetik hastalıkları teşhis etmek için kullanılabilir. Örneğin, prematüre over yetmezliği olan bir kadında karyotiplemeyle belirlenebilen kromozomsal kusurlar bulunabilir.

Hücre bölündüğünde, oluşturduğu her yeni hücreye tam bir genetik komut dizisi iletmesi gerekir. Hücre, bölünme sürecinde olmadığında kromozomlar yayılmış ve düzensiz bir şekilde bulunurlar. Bölünme sırasında bu yeni hücrelerdeki kromozomlar çiftler halinde sıralanırlar.

Karyotipleme, bu hücreleri inceler. Kromozom çiftleri, boyutlarına ve görünümlerine göre düzenlenir. Bunun yapılması, herhangi bir kromozomun eksik ya da hasarlı olup olmadığının doktorunuz tarafından kolayca tespit edilmesine yardımcı olur.

Karyotipleme Neden Kullanışlıdır?

Alışılmadık sayıda kromozomun olması, kromozomların yanlış düzenlenmesi ya da hatalı şekillenen kromozomlar genetik bir durumun belirtisi olabilir. Genetik koşullar çok değişkendir ancak bu durumun sonucunda Down sendromu ve Turner sendromu yaşanabilir.

Karyotipleme, çeşitli genetik hastalıkları teşhis etmek için kullanılabilir. Örneğin, prematüre over yetmezliği olan bir kadında karyotiplemeyle belirlenebilen kromozomsal kusurlar bulunabilir. Test, Philadelphia kromozomunun tanımlanması için de faydalıdır. Bu kromozomun olması kronik miyeloid lösemiye (KML) işaret edebilir.

Bebeklerde, Klinefelter sendromu gibi ciddi doğum kusurlarını gösteren genetik anormallikleri teşhis etmek için doğmadan önce karyotipleme yapılabilir. Klinefelter sendromunda, çocukta fazladan bir X kromozomu bulunur.

Test için Hazırlık ve Testin Riskleri

Karyotiplemeye hazırlanmanız, doktorunuz kan hücrelerinin örneğini almak için kullanacağı yönteme bağlıdır. Şu yöntemler kullanılarak kan hücreleri örnekleri alınabilir:

  • Kan alımı
  • Kemiklerin içerisinde bulunan süngerimsi dokudan örnek alınmasını gerektiren kemik iliği biyopsisi
  • Rahimden amniyotik sıvı alınmasını gerektiren amniyosentez

Bazen, bu testten dolayı komplikasyon görülse de bu oldukça nadirdir. Kan alma ve kemik iliği biyopsisinde kanama ve enfeksiyon riski oldukça düşüktür. Amniyosentez, çok düşük bir risk barındırır.

Kemoterapi görüyorsanız test sonuçlarınızda asimetrik dağılım gözlenebilir. Kemoterapi, kromozomlarda kopmalara neden olarak bu şekilde bir görünüme yol açabilir.

Test Nasıl Yapılır?

Karyotiplemede ilk adım, hücrelerden örnek alınmasıdır. Alınan örnekler birkaç farklı dokudan gelebilir. Bu dokular arasında şunlar bulunur:

  • Kemik iliği
  • Kan
  • Amniyotik sıvı
  • Plasenta

Vücudunuzun hangi bölgesinin test edildiğine bağlı olarak çeşitli yöntemler kullanılarak örnekleme yapılabilir. Örneğin, amniyotik sıvının test edilmesi gerekiyorsa doktorunuz örneği amniyotik sıvıdan alacaktır.

Örnek alındıktan sonra hücreler büyümenin sağlanacağı laboratuvar tabağına yerleştirilir. Laboratuvar teknisyeni, örnekten hücreleri alarak, onları boyayacaktır. Bunu yapması, kromozomların mikroskop altında görünmesini sağlar.

Boyanan bu hücreler oluşabilecek anormallikler için mikroskop altında incelenir. Anormallikler arasında şunlar bulunur:

  • Fazladan kromozomlar
  • Eksik kromozomlar
  • Kromozomun eksik kısımları
  • Kromozomun fazla kısımları
  • Bir kromozomdan koparak başka kromozoma bağlanan kısımlar

Laboratuvar teknisyeni, kromozomların şeklini, boyutunu ve sayısını görebilir. Bu bilgi, genetik anormalliklerin varlığının anlaşılması için önemlidir.

Test Sonuçlarının Yorumlanması

Normal bir test sonucunda 46 kromozom görülecektir. Bu 46 kromozomun ikisi, test edilen kişinin cinsiyetini belirleyen cinsiyet kromozomlarıdır ve diğer 44’ü ise otozomlardır. Otozomlar, cinsiyet belirlemeyle ilişkili değildir. Kadınlarda iki X kromozomu bulunurken erkeklerde bir adet X, bir adet de Y kromozomu bulunur.

Test örneğinde ortaya çıkan anormallikler genetik sendromun ya da durumun sonucu olabilir. Bazen, laboratuvarda vücutta var olmayan anormallikler gözlenebilir. Bu durumda test tekrar edilir.

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...