Kemik İliği Nakli Nedir?

Kemik İliği Nakli Nedir?

Kemik İliği Nakli Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Neden Gerekir?

Kemik iliği transplantı bir kişinin iliği düzgün bir şekilde işlev görecek kadar sağlıklı olmadığında gerçekleştirilir. Bu kronik enfeksiyonlara, hastalığa veya kanser tedavilerine bağlı olabilir.

Kemik iliği nakli, hastalık, enfeksiyon veya kemoterapi ile hasar görmüş veya tahrip olmuş kemik iliğinin yerine geçmek için yapılan tıbbi bir prosedürdür. Bu prosedür, yeni kan hücreleri ürettikleri ve yeni kemik iliğinin büyümesini teşvik ettikleri kemik iliğine giden kan kök hücrelerini transfer etme işlemidir.

Kemik iliği kemiklerinizin içindeki süngerimsi, yağlı dokudır. Kanın aşağıdaki kısımlarını oluşturur:

  • Vücut boyunca oksijen ve besin taşıyan kırmızı kan hücreleri
  • Enfeksiyonla savaşan beyaz kan hücreleri
  • Pıhtıların oluşumundan sorumlu olan trombositler

Kemik iliği ayrıca hematopoietik kök hücreler veya HSC’ler olarak bilinen olgunlaşmamış kan oluşturucu kök hücreleri de içerir. Çoğu hücre zaten ayırt edilir ve sadece kendi kopyalarını yapabilir. Bununla birlikte bu kök hücreler özelleşmemiştir, yani hücre bölünmesiyle çoğalma potansiyeli taşırlar veya kök hücreler olarak kalırlar ya da birçok farklı türdeki kan hücrelerine farklılaşırlar ve olgunlaşırlar. Kemik iliğinde bulunan HSC hayatınız boyunca yeni kan hücrelerini yaratacaktır.

Kemik iliği nakli hasarlı kök hücrelerinizi sağlıklı hücrelerle değiştirir. Bu vücudunuzun enfeksiyonları, kanama bozukluklarını veya anemiyi önlemek için yeterli miktarda beyaz kan hücresi, trombosit veya kırmızı kan hücresi oluşturmasına yardımcı olur.

Sağlıklı kök hücreler bir donörden veya kendi vücudunuzdan gelebilirler. Bu gibi durumlarda, kemoterapi veya radyasyon tedavisine başlamadan önce kök hücreler hasat edilebilir veya büyütülebilirler. Bu sağlıklı hücreler daha sonra depolanır ve transplantasyonda kullanılır.

Neden Kemik İliği Nakli Gerekir?

Kemik iliği transplantı bir kişinin iliği düzgün bir şekilde işlev görecek kadar sağlıklı olmadığında gerçekleştirilir. Bu kronik enfeksiyonlara, hastalığa veya kanser tedavilerine bağlı olabilir. Kemik iliği nakli için bazı nedenler şunlardır:

  • Aplastik anemi, iliğin yeni kan hücrelerini yapmayı bıraktığı bir bozukluktur
  • Lösemi, lenfoma ve çoklu miyelom gibi iliği etkileyen kanserler
  • Kemoterapiye bağlı kemik iliği hasarları
  • Tekrarlayan enfeksiyonlara neden olan kalıtsal bir bozukluk olan konjenital nötropeni
  • Şekilsiz kırmızı kan hücrelerine neden olan kalıtsal bir kan bozukluğu olan orak hücreli anemi
  • Vücutta kırmızı kan hücrelerinin ayrılmaz bir parçası olan hemoglobin anormal bir formunu oluşturan kalıtsal bir kan bozukluğu olan talasemi

Kemik İliği Nakli İle İlişkili Komplikasyonlar Nelerdir?

Bir kemik iliği nakli önemli bir tıbbi işlem olarak kabul edilir ve şunları yaşama riskinizi artırır:

  • Kan basıncında bir düşüş
  • Baş ağrısı
  • Mide bulantısı
  • Ağrı
  • Nefes darlığı
  • Titreme
  • Ateş

Yukarıdaki semptomlar tipik olarak kısa ömürlü olmakla birlikte, kemik iliği transplantasyonu komplikasyonlara neden olabilir. Bu komplikasyonları geliştirme şansınız aşağıdakiler gibi çeşitli faktörlere bağlıdır:

  • Yaşınız
  • Genel sağlığınız
  • Tedavi edildiğin hastalık
  • Aldığınız nakil türü

Komplikasyonlar hafif veya çok ciddi olabilir ve şunları içerebilir:

  • Donör hücrelerin vücudunuza saldırdığı bir durum olan graft-versus-host hastalığı (GVHD)
  • Nakledilen hücreler planlandığı gibi yeni hücreler üretmeye başlamadığında ortaya çıkan greft yetmezliği
  • Akciğerlerde, beyin ve vücudun diğer bölgelerinde kanama
  • Göz merceği ile karakterize olan katarakt
  • Hayati organlara zarar
  • Erken menopoz
  • Vücut yeterince kırmızı kan hücresi üretmediğinde ortaya çıkan anemi
  • Enfeksiyonlar
  • Bulantı, ishal veya kusma
  • Ağız, boğaz ve mide iltihabı ve ağrıya neden olan bir durum mukozit

Herhangi bir endişeniz hakkında doktorunuzla konuşun. Bu prosedürün potansiyel faydalarına karşı riskleri ve komplikasyonları tartmanıza yardımcı olabilirler.

Kemik İliği Nakli Türleri

İki ana tür kemik iliği nakli vardır. Kullanılan tür, nakil gerekçesine bağlı olacaktır.

Otolog Nakiller

♦♦Otolog nakiller kişinin kendi kök hücrelerinin kullanımını içerir. Bunlar tipik olarak kemoterapi veya radyasyon gibi hücrelere zarar verici bir tedaviye başlamadan önce hücrelerinizi hasat etmeyi içerir. Tedavi bittikten sonra kendi hücreleriniz vücudunuza geri döndürülür.

♦♦Bu tip bir nakil her zaman mevcut değildir. Sadece sağlıklı kemik iliğiniz varsa kullanılabilir. Bununla birlikte, GVHD de dahil olmak üzere, bazı ciddi komplikasyon riskini azaltır.

Allojenik Transplantlar

♦♦Allojenik transplantlar bir donörden hücrelerin alımını içerir. Verici ile yakın genetik bir eşleşme olmalı. Çoğunlukla uyumlu bir akraba en iyi seçimdir, ancak genetik eşleşme bağışçı kayıtlarından da bulunabilir.

♦♦Kemik iliği hücrelerinize zarar veren bir durumunuz varsa allojenik nakil gerekir. Bununla birlikte GVHD gibi bazı komplikasyonlar için daha yüksek risk taşır. Muhtemelen bağışıklık sisteminizin yeni hücrelerine saldırmasını engellemek için onu bastıracak bir ilaca başlamanız gerekecektir. Bu sizi hastalıklara karşı duyarlı bırakabilir.

♦♦Allojenik bir transplantın başarısı, donör hücrelerin kendinizle ne kadar yakından eşleştiğine bağlıdır.

Kemik İliği Nakline Nasıl Hazırlanırım?

♦♦Naklinizden önce ihtiyacınız olan kemik iliği hücrelerinin türünü keşfetmek için birkaç testten geçeceksiniz.

♦♦Yeni kök hücreleri almadan önce tüm kanser hücrelerini veya kemik iliği hücrelerini öldürmek için radyasyon veya kemoterapi uygulanabilir.

Kemik iliği nakilleri bir haftaya kadar sürer. Bu nedenle, ilk nakil seansından önce düzenlemeler yapmalısınız. Bunlar şunları içerebilir:

  • Sevdikleriniz için hastaneye yakın konutlar bulun
  • Sigorta kapsamı, fatura ödeme ve diğer finansal kaygılar
  • Çocuk veya evcil hayvan bakımı
  • İşten tıbbi izin almak
  • Giysi ve diğer ihtiyaçlar için paketleme
  • Hastaneye ve hastaneden seyahat düzenlemek

♦♦Tedaviler sırasında, bağışıklık sisteminiz tehlikeye girecek ve enfeksiyonlarla savaşma kabiliyetini etkileyecektir. Bu nedenle kemik iliği transplantları alan kişiler için hastanede ayrılmış özel bölümde kalacaksınız. Bu enfeksiyona neden olabilecek herhangi bir şeye maruz kalma riskinizi azaltır.

♦♦Doktorunuza sormak için bir soru listesi hazırlamaktan çekinmeyin. Cevapları yazabilir veya bir arkadaşınızı dinlemek ve not almak için getirebilirsiniz. İşlemden önce kendinizi rahat ve güvende hissetmeniz ve tüm sorularınızın iyice cevaplanması önemlidir.

♦♦Bazı hastanelerin hastalarla konuşabilecekleri danışmanlar vardır. Nakil işlemi duygusal olarak vergilendirilebilir. Bir profesyonelle konuşmak bu süreçte size yardımcı olabilir.

Kemik İliği Nakli Nasıl Yapılır?

  • Doktorunuz hazır olduğunu düşündüğünde nakil yapacaktır. Prosedür kan transfüzyonuna benzer.
  • Allojeneik bir nakli yapıyorsanız, işleminizden bir veya iki gün önce kemik iliği hücreleri vericinizden alınacaktır. Kendi hücreleriniz kullanılıyorsa, kök hücre bankasından alınacaktır.
  • Hücreler iki yolla toplanır.
  • Kemik iliği hasatı sırasında hücreler bir iğne yoluyla her iki kalça kemiğinden toplanır. Bu işlem için genel anestezi altında olursunuz, yani uykuda gibi olur ve herhangi bir acıya maruz kalmazsınız.

Lökoferez

  • Lökaferez sırasında kök hücrelerin kemik iliğinde ve kan dolaşımında daha çok ilerlemesini sağlamak için donöre 5 aşı yapılır. Kan daha sonra intravenöz (IV) bir damar girişi ile çekilir ve bir makine kök hücrelerini içeren beyaz kan hücrelerini ayırır.
  • Göğsünüzün sağ üst kısmına santral venöz kateter veya bir port adı verilen bir iğne takılacaktır. Bu, yeni kök hücrelerini içeren sıvının doğrudan kalbinize akmasına izin verir. Kök hücreler daha sonra vücudunuza yayılır. Kanınızdan ve kemik iliğinizden geçerler. Orada yerleşirler ve büyümeye başlarlar.
  • Port yerinde bırakılır, çünkü kemik iliği transplantasyonu birkaç gün boyunca birkaç seansta yapılır. Çoklu seanslar yeni kök hücrelere kendilerini bedeninize entegre etmeleri için iyi bir fırsat tanır. Bu süreç engraftrasyon olarak bilinir.
  • Bu port yoluyla kan nakli, sıvı ve muhtemelen besinler de alacaksınız. Enfeksiyonlarla mücadele etmek ve yeni iliklerin büyümesine yardımcı olmak için ilaçlara ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu, tedavileri ne kadar iyi idare karşıladığınıza gore değişir.
  • Bu süre zarfında herhangi bir komplikasyon için yakından takip edileceksiniz.

Kan İliği Naklinden Sonra Ne Beklenebilir?

♦♦Kemik iliği naklinin başarısı öncelikle verici ve alıcının genetik olarak ne kadar yakından eşleştiğine bağlıdır. Bazen ilgisiz donörler arasında iyi bir eşleşme olabilir ama bu çok nadirdir.

♦♦Engrafınızın durumu düzenli olarak izlenecektir. Genellikle ilk nakli sonrası 10 ila 28 gün arasında tamamlanır. Engrafmanın ilk belirtisi yükselen beyaz kan hücresi sayımıdır. Bu, transplantın yeni kan hücreleri oluşturmaya başladığını göstermektedir.

Kemik iliği nakli için tipik iyileşme süresi yaklaşık üç aydır. Ancak tamamen iyileşmeniz bir yıl sürebilir. İyileşme, aşağıdakilar de dahil olmak üzere, çeşitli faktörlere bağlıdır:

  • Tedavi edilen bozukluk
  • Kemoterapi
  • Radyasyon
  • Donör eşleşmesi
  • Naklin gerçekleştirildiği yer

Transplant sonrası yaşayacağınız bazı semptomların yaşamınızın geri kalanı boyunca yanınızda kalma olasılığı var.

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...