Şarbon Hastalığı Neden Bu Kadar Tehlikeli? Kimler Risk Altında?

Şarbon Hastalığı Neden Bu Kadar Tehlikeli? Kimler Risk Altında?

Şarbon Hastalığı Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Endişelenmeli miyim?

Şarbon, biyolojik saldırılarda kullanmaya en müsait maddelerden biridir. Bunun nedeni, şarbonun kolayca yayılarak geniş çaplı hastalıklara ve ölümlere neden olabilmesidir.

Hangi Doktora/Bölüme Gidilir?

Şarbon için Enfeksiyon Hastalıkları Bölümüne gidilir.

Şarbon Hastalığı Nedir?

Şarbon hastalığı, Bacillus anthracis denilen bir mikrobun sebep olduğu bir hastalıktır. Bu mikrop, toprakta bulunur.

Şarbon hastalığı, biyolojik silah olarak kullanıldığı 2001 yılında dünyanın her tarafından bilinen bir hastalığa dönüştü. O yıllarda toz halindeki şarbon sporları Amerika’da posta yoluyla gönderilmeye başlanmıştı.

Bu şarbon saldırıları 5 ölüm ve 17 hastalıkla sonlanarak Amerika’da en kötü sonlanan biyolojik saldırıların arasına girdi.

Şarbon Hastalığının Nedenleri

Şarbon sporlarına doğrudan dokunarak, soluyarak ya da sindirerek şarbon hastalığına yakalanabilirsiniz. Şarbon sporları vücudunuzun içine girip aktive olduktan sonra bakteriler bölünür, çoğalır ve zehir üretirler.

Hayvanlarla ve biyolojik silahlar aracılığıyla şarbon mikrobuna yakalanabilirsiniz.

1. Hayvanlar

Hayvanlara şarbon birçok yolla bulaşabilir:

  • Enfekte olmuş otlaklarda veya enfekte olan yemlerle beslenen hayvanlara maruz kalınmasıyla
  • Enfekte olmuş hayvanların yün veya postlarına maruz kalınmasıyla
  • Kirlenen hayvansal ürünlerin işlenmesi sırasında sporların solunmasıyla
  • Enfekte olan hayvanın yenmeden önce yeterince pişmemesiyle

2. Biyolojik Silahlar

Şarbon nadiren de olsa biyolojik silah olarak kullanılabilir.

Şarbon Neden Bu Kadar Tehlikeli?

Şarbon, biyolojik saldırılarda kullanmaya en müsait maddelerden biridir. Bunun nedeni, şarbonun kolayca yayılarak geniş çaplı hastalıklara ve ölümlere neden olabilmesidir.

Şarbonun biyoterör saldırılarında kullanılmasının diğer nedenleri:

  • Doğada kolayca bulunabilir olması
  • Laboratuvar ortamında kolayca üretilebilmesi
  • Zorlayıcı depolama koşullarına gerek kalmadan saklanabilmesi
  • Daha önce silah olarak kullanılmış olması
  • Toz veya sprey olarak dikkat çekmeden kolayca salınabilmesi
  • Şarbon sporları ancak mikroskopla görünebilir. Kokudan, tattan ya da görünüşten anlaşılamaz.

Kimler Şarbona Maruz Kalma Riski Altındadır?

Şarbon normalde çok sık rastlanan bir şey olmasa da çiftliklerde kolayca bulunabilir. Dünyanın pek çok bölgesinde şarbon sporuna rastlanır:

  • Orta ve Güney Amerika
  • Karayipler
  • Güney Avrupa
  • Doğu Avrupa
  • Sahra Altı Afrika
  • Orta ve Güney Afrika

Şarbon hastalığına, çiftlik hayvanlarında insanlara göre daha çok rastlanır. Şu durumlarda insanların şarbon hastalığına yakalanma riski artar:

  • Laboratuvarda şarbon sporlarıyla çalışılıyorsa
  • Çiftlikte veteriner olarak çalışılıyorsa
  • Şarbon riskinin yüksek olduğu yerlerde hayvanların ciltleri kontrol ediliyorsa
  • Hayvanları otlatmaktan sorumlu olunduğunda
  • Yüksek şarbon riski taşıyan yerlerde görev yapılıyorsa

Şarbon, insanlara hayvanlarla temasla geçebilse de insanların arasında yayılamaz.

Şarbonun Belirtileri Nelerdir?

Şarbonun belirtileri ne tür bir temas oluştuğuna göre değişir.

1. Cilt Teması

  • Cilt teması, şarbonun ciltten bulaşmasına neden olur.
  • Cildiniz, şarbon sporlarıyla temas ettiyse kaşınan küçük bir şişlik oluşur. Bu şişlik genellikle böcek ısırığı gibi görülür.
  • Şişlik hızlı bir şekilde su toplar. Sonrasındaysa, merkezinde siyahlık oluşan bir deri ülserine dönüşür. Bu durum, genellikle acıya veya ağrıya neden olmaz.
  • Belirtiler genellikle bir ile beş gün arasında geçer.

2. Soluma

Şarbon sporlarını soluyan kişilerde belirtiler genellikle bir hafta içinde ortaya çıkar. Ancak bu belirtiler solunduktan sonraki iki hafta ile 45 gün arasında da ortaya çıkabilir.

Şarbon sporlarının solunduğunun belirtileri:

  • Grip benzeri belirtiler
  • Boğaz ağrısı
  • Ateş
  • Kasların ağrıması
  • Öksürük
  • Nefes darlığı
  • Yorgunluk
  • Titreme
  • Kusma

3. Sindirim

Şarbon sporlarının sindirildiğinin belirtileri genellikle bir hafta içinde ortaya çıkar.

Şarbonun sindirilmesinin belirtileri:

  • Ateş
  • İştah kaybı
  • Bulantı
  • Aşırı karın ağrısı
  • Boynun şişmesi
  • Kanlı ishal

Şarbon Nasıl Teşhis Edilir?

Şarbonu teşhis etmek için kullanılan testler:

  • Kan tahlilleri
  • Cilt testleri
  • Gaita testi
  • Omurilik sıvısının test edilmesi
  • Göğüs röntgeni
  • Tomografi
  • Endoskopi

Şarbon Nasıl Tedavi Edilir?

Şarbon tedavisi belirtilerin oluşup oluşmadığına göre değişir.

Şarbon sporlarına maruz kaldıysanız ancak herhangi bir belirti göstermiyorsanız doktorunuz önleyici tedaviye başlayacaktır. Önleyici tedavide antibiyotik kullanımı ve şarbon aşısı kullanılır.

Şarbon sporlarına maruz kaldıysanız ve belirti gösteriyorsanız doktorunuz 60 ila 100 gün boyunca antibiyotikle sizi tedavi edecektir.

Deneysel tedaviler arasında,  antitoksin tedavisi vardır.

Şarbon Hastalığının Seyri

Şarbon, erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilir bir hastalıktır. Ancak, çoğu insan çok geç olduğunda tedavi aramaya başlar. Tedavi olunmadığında, şarbon hastalığından dolayı ölüm riski artar.

  • Tedavi edilmezse şarbon hastalıklarının %20’si ölümle sonlanır.
  • Kişi sindirim yoluyla şarbon hastalığına yakalandıysa ölüm riski %25 ile %75 arasındadır.
  • Şarbonu soluduktan sonra tedavi olmayan kişilerin %80’i ölür.

Şarbonu Önlemenin Yolları

Şarbon aşısı olarak şarbon hastalığına yakalanma riskinizi azaltabilirsiniz.

Onaylanan tek şarbon aşısı biothrax aşısıdır. Önleyici bir yöntem olarak kullanıldığında beş doz aşı, 18 aylık süreçte verilir. Şarbon sporlarına maruz kalındıktan sonra aşı kullanılırsa üç doz olarak yapılır.

Şarbon aşısı genellikle halkın kullanımına açık değildir. Bu aşı genellikle, şarbon riskinin yüksek olduğu yerlerde çalışan bilim insanlarına ve askerlere yapılır.

Amerika’da şarbon aşısı tekrar bir biyolojik saldırı olmasına karşı depolanmıştır. Bu aşılar, şarbona karşı %92.5 etki gösterir.

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...