Şizofreniyi Anlamak

Şizofreniyi Anlamak

Şizofreni, nadir görülen ve hayatı değiştiren sonuçlar doğurabilen karmaşık bir ruhsal bozukluk türüdür. Dünyadaki insanların yüzde 1'inden daha azı şizofreni yaşama riski taşıyor olsa da sanrılardan ve halüsinasyonlardan dolayı sıkıntı yaşayan kişilerin sosyal ve mesleki hayatlarında büyük zorluklarla karşılaşma ihtimalleri vardır. Şizofreninin belirtilerini ve risk faktörlerini bilmek, bu belirtilerin ne zaman başlayabileceğini anlamak uyarı işaretlerini saptamanıza yardımcı olabilir. Bu karmaşık zihinsel bozukluk hakkında daha fazla bilgi edinmek için yazının devamını okuyun.

Şizofreni Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Şizofrenide Önemli Olan...

Şizofreni hastalığı olan bir kişiyi tedavi etmek için en önemli engel, kişinin tedaviye karşı isteğidir.

Neye Dikkat Etmeliyim?

Şizofrenide ömür boyu tedavi çok önemlidir. "Ben İyiyim" deyip tedavinizi bırakmamalısınız.

Hangi Doktora/Bölüme Gidilir?

Şizofreni için Psikiyatri (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları) bölümüne gidilir.

Şizofreninin Belirtileri

Şizofreninin belirtileri iki şekilde sınıflandırılır:

  1. Olumlu: Normal işlevlerin aşırılığını veya çarpıklığını yansıtan sanrılar, halüsinasyonlar, dağınık konuşma ve katatonik davranışların görülmesi.
  2. Negatif: Duygusal ifadenin sınırlılığı, düşüncelerde ve konuşmada üretkenliğin azalması, amaca yönelik davranışların azalması görülür. Bölünmüş kişiliklerin bulunması şizofrenle ilgili bir mittir. Şizofreni terimi bölünmüş akıl anlamına gelirken kişilikleri değil, duygusal ve düşüncesel süreçleri ifade etmektedir.

Çocuklarda ve Yetişkinlerde Şizofreni

Çocuklarda şizofreni genellikle 5 yaşından sonra ortaya çıkar ve çocukta normal, yaşına göre gelişmeler gözlenir. Çocukluk şizofrenisi nadir görülür ve otizm gibi diğer çocukluk gelişim bozukluklarından ayırt etmek zor olabilir.

Yetişkinlerde şizofreni belirtileri tipik olarak 45 yaşından önce ortaya çıkmaya başlar. Erkekler genellikle 20’li yaşlarında belirtiler gösterirken, kadınlar 20’li veya 30’lu yaşlarında belirtiler göstermeye başlarlar. Oranlar, erkekler ve kadınlar arasında eşit olarak bölünür.

Şizofreninin Nedenleri ve Risk Faktörleri

Araştırmalar şizofreninin nedenini henüz belirleyememiş olsa da, bazı çalışmalar birkaç olası açıklamaya ve bu durumu tetikleyen faktöre işaret etmektedir:

  • Kalıtsal faktörler
  • Rahimde gelişim sırasında yaşanan enfeksiyonlar
  • Erken çocukluk döneminde yaşanan ciddi enfeksiyonlar
  • Psikolojik ve sosyal faktörler

Şizofreni Testleri ve Teşhis Konulması

Hiçbir tıbbi test şizofreniyi tam olarak teşhis edemez ancak tomografi ile genellikle diğer beyin hastalıklarının kişide bulunmadığı anlaşılabilir. Psikiyatristler veya psikologlar tipik olarak hastanın, ailenin ya da arkadaşların verdiği bilgilere dayanarak şizofreni tanısını kesin olarak koyarlar.

Bu durumda doktorun araştıracağı şeyler:

  • Belirtilerin yaşandığı süre (altı aydan fazla)
  • Kişinin işlevsellik düzeyindeki değişiklikler
  • Gelişimsel geçmiş
  • Tıbbi geçmiş
  • Ailede hastalık geçmişi
  • İlaçlara verilen tepkiler

Şizofreninin Tedavisi

Belirtilerin nüksetmesini önlemek için şizofreninin belirtileri azalsa bile ömür boyu tedavi görülmelidir. Belirtilerin şiddetli olduğu dönemlerde, hastayı güvende tutmak ve yeterli bakım sağlamak için hastanın hastaneye yatırılması gerekebilir.

Psikolog veya psikiyatrist resmi bir tanı koyarken, sosyal hizmet uzmanlarını, vaka yöneticilerinin ve psikiyatri hemşirelerinin bir arada çalışması gerekebilir.

Şizofreninin Tedavisinde Kullanılan İlaçlar

Şizofreniyi tedavi etmek için en sık başvurulan reçeteli ilaçların arasında nörotransmiterler üzerindeki etkileri ve düşük yan etkileri nedeniyle antipsikotikler bulunmaktadır.

Doktorların yaygın olarak yazdığı antipsikotikler şunlardır:

  • Aripiprazol (Abilify) – Gençlerde kullanımı onaylanmıştır.
  • Klozapin (Clozaril)
  • Olanzapin (Zyprexa)
  • Paliperidon (Invega)
  • Ketiapin (Seroquel)
  • Risperidon (Risperdal) – Gençlerde kullanımı onaylanmıştır.
  • Ziprasidone (Geodon)

Şizofreni ile Yaşamak

İlaçlarda ve diğer tedavilerde yapılan gelişmeler her gün şizofrenlere yardım ediyor olsa da henüz şizofreniye bir çare bulunmadı. Pek çok şizofreni hastası, madde bağımlılığı, kendine zarar verme, fiziksel hastalık veya belirtilerin nüksetmesi gibi başka sorunları da önlemeye yardımcı olan rehabilitasyon ve yardım merkezlerinden yararlanmaktadır.

Şizofreni tedavisini sürdürmek, belirtilerin tekrarlanmasını önlemek için en iyi yoldur. Ancak kendiniz için ve sevdikleriniz için yardım almanız en önemli şeydir. Şizofreni hakkında bilgi edinmeye devam etmeniz, mutlu ve fonksiyonel bir hayat yaşama amacınızı gerçekleştirmenize yardımcı olacaktır.

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...