Tay-Sachs (Merkezi Sinir Sistemi) Hastalığı

Tay-Sachs (Merkezi Sinir Sistemi) Hastalığı

Tay-Sachs, merkezi bir sinir sistemi hastalığıdır. En sık bebeklerin etkilendiği nörodejeneratif bir hastalıktır. Bebeklerde, ne yazık ki, her zaman ölümcül olan ilerleyici bir hastalıktır. Tay-Sachs ayrıca gençler ve yetişkinlerde de görülebilir, bu daha nadir görülmesine rağmen daha az ciddi semptomlara neden olur.

Tay-Sachs Kısaca

Yaşam editörleri tarafından hazırlanan hastalık kartlari ilgili hastalığa ait en çok merak edilen sorulara kısaca yanıt verir.

  • Dikkat
  • Normal
Tay-Sachs Nedir?

Tay-Sachs, merkezi bir sinir sistemi hastalığıdır. En sık bebeklerin etkilendiği nörodejeneratif bir hastalıktır. Bebeklerde, ne yazık ki, her zaman ölümcül olan ilerleyici bir hastalıktır.

Neden Kaynaklanır?

Hastalık kalıtsaldır, yani ailelerden geçer. Etkilenebilmek için kusurlu genin iki kopyasını almanız gerekir. Yalnızca bir ebeveynin kusurlu geni geçerse, çocuk taşıyıcı olur. Etkilenmezler, ancak hastalığı kendi çocuklarına aktarabilirler.

Tay-Sachs’in Belirtileri Nelerdir?

Tay-Sachs’ın Sebebi Nedir?

Kromozom 15’teki kusurlu bir gen (HEX-A) Tay-Sachs hastalığına neden olur. Bu kusurlu gen, vücudunuzun hekzosaminidaz A denilen bir protein üretememesine neden olur. Bu protein olmadan, beyindeki sinir hücrelerinde biriken gangliositler adı verilen kimyasallar, beyin hücrelerini tahrip eder.

Hastalık kalıtsaldır, yani ailelerden geçer. Etkilenebilmek için kusurlu genin iki kopyasını almanız gerekir. Yalnızca bir ebeveynin kusurlu geni geçerse, çocuk taşıyıcı olur. Etkilenmezler, ancak hastalığı kendi çocuklarına aktarabilirler.

Tay-Sachs için Risk Faktörleri Nelerdir?

Hastalık en çok Aşkenazi Yahudileri arasında görülür. Bunlar, aileleri Orta veya Doğu Avrupa’daki Yahudi topluluklarından gelen insanlardır. Yahudi Genetiği Merkezi’ne göre, Amerikan Aşkenazi Yahudi nüfusundaki yaklaşık 30 kişiden biri Tay-Sachs taşıyıcısıdır.

Hastalığı önlemenin bir yolu yoktur, ancak taşıyıcı olup olmadığınızı ya da fetüsünüzün hastalığı olup olmadığını görmek için genetik testler yapabilirsiniz. Siz veya eşiniz taşıyıcı ise, genetik testler çocuk sahibi olup olmama konusunda karar vermenize yardımcı olabilir.

Tay-Sachs Nasıl Teşhis Edilir?

Koryonik villus örneklemesi (CVS) ve amniyosentez gibi prenatal testler, Tay-Sachs hastalığını teşhis edebilir. Genetik testler genellikle bir çiftin bir üyesi veya her ikisi de hastalığın taşıyıcısı olduğunda yapılır.

CVS, gebeliğin 10 ila 12 haftası arasında gerçekleştirilir ve plasentadan vajina veya karın yoluyla bir hücre numunesi almayı içerir. Amniyosentez, gebeliğin 15 ila 20 haftası arasında yapılır ve annenin karnından bir iğne kullanarak fetüsü çevreleyen sıvının bir numunesinin çıkarılmasını içerir.

Bir çocuk Tay-Sachs belirtileri gösteriyorsa, doktor fizik muayene yapabilir ve aile geçmişi alabilir. Çocuğunuz kanında veya doku numunelerinde enzim analizi yapılabilir ve bir göz muayenesinde, makulalarında kırmızı bir leke ortaya çıkabilir.

Tay-Sachs Nasıl Tedavi Edilir?

Tay-Sachs’ın tedavisi yoktur. Tedavi genellikle çocuğu rahat ettirmekten ibarettir. Buna “palyatif bakım” denir. Palyatif bakım; ağrı ve nöbetleri kontrol altına almak için anti-epileptikler, fizik tedavi, beslenme tüpleri ve akciğerlerde mukus birikmesini azaltmak için solunum bakımı gibi ilaçları içerebilir.

Aileye duygusal destek de önemlidir. Destek grupları aramak, başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Hasta bir çocuğun bakımını yapmak duygusal olarak zordur ve aynı hastalıklarla mücadele eden diğer ailelerle konuşmak rahatlatıcı olabilir.

Tay-Sachs Hastalığına Yardım Eleme

Tay-Sachs hastalığı kalıtsal olduğu için, tarama dışında bunu önlemenin bir yolu yoktur. Bir aile kurmayı düşünen iki ebeveyn üzerinde genetik testler yaparak Tay-Sachs hastalığının taşıyıcılığını tarayabilirsiniz. Tay-Sachs’ın taşıyıcıları için tarama 1970’lerde başlamış ve Tay-Sachs ile doğan Aşkenazi Yahudilerinin sayısını %90 oranında azaltmıştır.

Bir aile kurmayı planlıyor ve siz veya eşiniz Tay-Sachs hastalığı için taşıyıcı olabileceğinizi düşünüyorsanız genetik bir danışmanla konuşun.

Kaynak: Healthline

Yorumlar (0)

Sonraki yazı yükleniyor...